Charakterystyka użytków rolnych i lasów

Największy procent powierzchni gminy stanowią użytki rolne ( 80,6%). Struktura użytkowania gruntów w gminie Starcza przedstawia się następująco:

• użytki rolne 1622ha (80,6%), z tego przypada na:
• grunty orne 1199ha (59,6%),
• sady 4ha (0,2%),
• łąki 266ha (13,2%),
• pastwiska 153ha ( 7,6%)
• lasy i grunty zadrzewione 228ha (11,3%)
• pozostałe grunty 160ha (8,1%).

Na terenie gminy występują gleby różnych typów, przy czym najwięcej jest gleb bielicowych i pseudobielicowych ( płowych), charakteryzujących się niskim pH, małą zasobnością w składniki mineralne i płytką warstwą próchniczą. To też są to gleby mało i średnio urodzajne, z reguły klasy piątej. Natomiast w klasie trzeciej ( najlepszej w gminie) są tylko małe fragmenty gruntów w północnych obszarach gminy.
Rolnictwo nie stanowi głównego źródła utrzymania mieszkańców gminy.

Duża ilość gruntów ornych to odłogi i ugory. Według spisu powszechnego przeprowadzonego w 2002 roku w gospodarstwach rolnych na 979 hektarów gruntów ornych pod zasiewami jest tylko 370ha, tj. 37,79%. Struktura własności jest rozdrobniona, większe pola są podzielone na długie, wąskie pasy. Utrudnia to prowadzenie racjonalnej gospodarki: mechanizację, nawożenie, zabiegi chemiczne. Średnie gospodarstwo w gminie ma powierzchnię 3,2ha. Gmina Starcza znajduje się pod tym względem w przedziale gmin o najbardziej rozdrobnionej strukturze gruntów.

Produkcja rolna w gospodarstwach przeznaczona jest praktycznie na potrzeby własne użytkowników gospodarstw rodzinnych. Brak jest specjalizacji niemal we wszystkich gospodarstwach. Główne uprawy to: żyto, mieszanki zbożowe i ziemniaki. Na mniejszym areale uprawia się również pszenice, pszenżyto, owies, jęczmień i warzywa gruntowe. Wśród zwierząt gospodarskich hoduje się trzodę chlewną, bydło i kozy.
W ostatnim okresie nastąpił spadek pogłowia bydła (w tym krów mlecznych), koni i owiec. W dziedzinie rolnictwa przewiduje się:

• wprowadzenie nowoczesnych metod gospodarowania,
• rozwój rolnictwa ekologicznego,
• rozwój przetwórstwa rolno-spożywczego,
• produkcję roślin energetycznych, w tym wierzby energetycznej,
• prowadzenie edukacji w zakresie rolnictwa.

Wskazane będą również działania zmierzające do:

• stopniowego zalesiania gruntów o niewielkiej przydatności do produkcji rolnej,
• stopniowego przekształcania gospodarstw rolnych z produkujących na potrzeby własne na gospodarstwa z produkcją towarową lub związaną z agroturystyką, turystyką i rekreacją,
• dostosowania struktury upraw do stopnia zanieczyszczenia gleby.

Lesistość gminy jest niewielka. Lasy pokrywają 11,3% ogólnej powierzchni. Są to lasy prywatne, nad którymi nadzór sprawuje Nadleśnictwo Złoty Potok. Większe kompleksy leśne znajdują się jedynie na południu w obrębie wsi Rudnik Mały i na zachodzie miejscowości Starcza. Są to bory sosnowe z niewielkim udziałem gatunków liściastych. Małe kawałki lasów występują też w północno-wschodniej i zachodniej części wsi Łysiec.

Najczęstszym typem siedliskowym występującym tu jest bór mieszany świeży i wilgotny. Bór suchy spotyka się jedynie na niewielkich fragmentach w zachodniej części wsi Starcza. Natomiast w południowo-wschodniej części Rudnika Małego znajdują się obszary lasu mieszanego, lasu świeżego i lasu wilgotnego. Wśród występujących drzewostanów gatunkiem dominującym jest sosna nasadzona sztucznie, zajmująca szacunkowo aż 80% powierzchni zalesionej. Oprócz sosny podstawowymi gatunkami są także: brzoza – 10%, dąb – 5%, olcha – 3% powierzchni zalesionej. Obok tych gatunków niewielką powierzchnię (do 2%) zajmują inne drzewa: modrzew, świerk, grab. Przeciętny wiek drzewostanu waha się między 30 a 40 lat. Stan zdrowotny lasów jest zadawalający. Jednak część lasów, szczególnie młodszych wymaga zabiegów pielęgnacyjnych.

W planach zwiększenia lesistości konieczne będzie uwzględnienie następujących aspektów:

• zapewnienie ciągłości i przestrzennej spójności obszarów chronionych w granicach powiatu częstochowskiego i województwa śląskiego,
• zalesianie gruntów zdegradowanych,
• zalesianie nieużytków i gruntów najniższych klas bonitacyjnych,
• zalesianie gruntów pełniących funkcje ochronne wód powierzchniowych i podziemnych.