Początki zorganizowanego osadnictwa na obszarze gminy Starcza są stosunkowo późne. Sięgają najprawdopodobniej dopiero II połowy XVI wieku i wiążą się z założoną w 1563r. kuźnicą Własną, chociaż w źródłach znajdują się zapiski już z XV wieku o młynie w Rudniku i kuźnicy Jurgowskiej.

Nie ulega wątpliwości, że w zamierzchłej przeszłości obecny obszar gminy był porośnięty zaroślami i lasami, poprzecinanymi grząskimi dolinami płynących rzek i potoków. Starcza została lokowana na obszarze historycznych zarośli o określeniu Pniewno, a jej nazwa wywodzi się od staropolskiego słowa „ starczek” czyli pniaczek. Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z 1662 roku.
Najstarsza osada w gminie – Własna powstała przy założonej w 1563 roku przez Andrzeja Swanka kuźnicy żelaza, a nazwę swą wywodzi od lasu Wlostna wymienionego w dokumencie króla Kazimierza Wielkiego z 1341roku.

Rudnik pojawił się w dokumentach od początku XVII wieku, a w II połowie tegoż wieku podzielił się na Mały i Wielki. Nazwa osady pochodzi od znajdujących się tu w dawnych czasach złóż rudy żelaza i ludzi – rudników, zajmujących się wytopem metalu z rudy lub tylko dostarczających kopany surowiec do pobliskich kuźnic. Geneza nazwy Rudnika jako osady służebnej sugeruje, że wioska istniała znacznie wcześniej. W 1401 roku jedno ze źródeł odnotowało fakt funkcjonowania młyna w Rudniku Wielkim, wspólnego dla obu wsi ( Rudnika Małego i Wielkiego).

Łysiec wzmiankowany po raz pierwszy był w 1662 roku. Nazwa osady wywodzi się od góry Łysiec, zwanej też Górą Łysiecką, na zboczu której lokowana została najstarsza część wsi.

Klepaczka – najmłodsze i najmniejsze sołectwo z terenu gminy Starcza po raz pierwszy wymienione zostało dopiero w źródle z 1789 roku, chociaż jako pustkowie istniało już na początku XVIII wieku. Wieś powstała w bliskości lasku Klepaczka, od którego wzięła nazwę. Sama zaś nazwa Klepaczka oznaczała miejsce, gdzie klepano (kuto) żelazo, czyli taki mały warsztat kuźniczy, w którym przekuwano sztaby żelaza na gotowe wyroby.

W przeszłości tereny gminy kilkakrotnie zmieniały przynależność państwową, administracyjną i kościelną. Część dzisiejszego obszaru gminy (miejscowości Starcza i Rudnik Mały) od końca XII wieku ( od 1179r.) po wiek XV należała do Śląska. Od XVI wieku prawie cały omawiany teren ( bez Rudnika Małego) znajdował się już w granicach I Rzeczypospolitej, w powiecie lelowskim województwa krakowskiego.

Wszystkie cztery wioski ( Starcza, Klepaczka, Łysiec i Własna) do 1793 roku były własnością królewską klucza Poczesna w starostwie olsztyńskim.
Natomiast Rudnik Mały w okresie przedrozbiorowym stanowił własność Akademii Krakowskiej, leżącą w kluczu koziegłowskim księstwa siewierskiego, a po likwidacji księstwa w 1790 roku bezpośrednio w Rzeczypospolitej.
W czasach Sejmu Wielkiego w Starczy stały 24 zabudowania (w tym dwie karczmy), w których mieszkało 125 ludzi , w Rudniku Małym też były 24 domy. Z kolei we Własnej w 18 budynkach mieszkalnych żyło 98 osób. Zaś Łysiec posiadał 11 domów i 55 mieszkańców, a Klepaczka liczyła 6 chałup i 27 ludzi.

Pod względem administracji kościelnej najstarsza osada w gminie, czyli Własna należała najpierw do parafii Koziegłowy, później wraz ze Starczą, Klepaczką i Łyścem do parafii Poczesna, a od 1911r. do parafii Starcza. Rudnik Mały znajdujący się od zarania w parafii Koziegłowy, od 1919 roku został włączony do parafii Starcza.

Po II rozbiorze Polski w 1793 roku okolice Starczy znalazły się pod zaborem pruskim, w latach 1807-1815 w Księstwie Warszawskim, a od 1815 roku w Królestwie Polskim, zależnym od Rosji.
W okresie zaboru rosyjskiego Starcza, Klepaczka, Łysiec i Własna weszły w skład powiatu wieluńskiego w województwie kaliskim (województwa zamieniono na gubernie dopiero w latach trzydziestych XIX wieku), a Rudnik Mały znalazł się w obrębie powiatu będzińskiego. Od roku 1845 wioski powiatu wieluńskiego należały do guberni warszawskiej.
W 1867 roku utworzono nową gubernię piotrkowską i powiat częstochowski. Powiat podzielono na gminy. Miejscowości: Starcza, Klepaczka, Łysiec i Własna przypisane zostały do gminy Rększowice, mającej siedzibę w Hutkach. Wioska Rudnik Mały należała do gminy Rudnik Wielki z siedzibą w Koziegłowach (powiat będziński, gubernia piotrkowska).
W okresie międzywojennym wsie gminy Rększowice znajdowały się w powiecie częstochowskim województwa kieleckiego. Zaś Rudnik Mały do 1933 roku był w powiecie będzińskim, a później znalazł się w nowo utworzonym powiecie zawierciańskim.
W 1933 roku na omawianym terenie w poszczególnych miejscowościach zamieszkiwała następująca liczba osób : w Starczy - 928, we Własnej - 378, w Łyścu - 280 i w Klepaczce – 147.
W latach okupacji hitlerowskiej obszar dzisiejszej gminy Starcza wcielony został do III Rzeszy, do rejencji opolskiej, a sołectwa ówczesnej gminy Rększowice włączono do powiatu Blachownia.
Po drugiej wojnie światowej do 1946 roku Rudnik Mały znajdował się jeszcze w granicach województwa kieleckiego, a od wspomnianego roku został przyłączony do województwa śląsko – dąbrowskiego wraz z całym powiatem zawierciańskim.
Natomiast pozostałe wioski omawianego obszaru były w województwie kieleckim do 1950 roku, po czym też włączono je do województwa katowickiego, podobnie jak Rudnik.
Do roku 1952 Starcza, Klepaczka, Łysiec i Własna należały do gminy Rększowice. W tym też roku Rudnik Mały z Rudnikiem Wielkim przyłączono do powiatu częstochowskiego. Wówczas wydzielono omawiane cztery wioski z gminy Rększowice i oba Rudniki z gminy koziegłowskiej zmieniając im przynależność na lata 1952 – 1954 do gminy Kamienica Polska.
W latach 1954 – 1973 sześć sołectw (Starcza, Klepaczka, Łysiec, Rudnik Mały, Rudnik Wielki i Własna) stanowiło samodzielną jednostkę administracyjną – gromadę Starcza.
Po likwidacji gromad analizowany obszar ponownie włączono do gminy Kamienica Polska, gdzie znajdował się do końca 1991 roku.
Od stycznia 1992 roku powstała nowa gmina Starcza, składająca się z pięciu sołectw: Starczy, Klepaczki, Łyśca, Rudnika Małego i Własnej, w wyniku odłączenia się tychże wsi od Kamienicy Polskiej .

Od 1975 roku obszar dzisiejszej gminy Starcza znalazł się w granicach nowo utworzonego województwa częstochowskiego. Kolejna reforma administracyjna kraju, przywracająca powiaty i tworząca nowe duże województwa rządowo – samorządowe od stycznia 1999 roku, przydziela gminę Starcza do powiatu częstochowskiego i województwa śląskiego.